تبلیغات
پلاگیوس - اعتبار معرفت عقلی از نظر اسلام
دوشنبه 26 اردیبهشت 1390

اعتبار معرفت عقلی از نظر اسلام

   نوشته شده توسط: علی هجران    نوع مطلب :مسیحیت ،


http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRQg-djQqbmNcJTlinja00YEJFBhKbasWgXEu0uphq651g7Mj3Y6gدر مکتب عقلیون چند مطلب مطرح است که هر یک از اینها را باید ببینیم با نظر اسلام انطباق دارد یا نه. اولین بحث عقلی عقلیون، مسئله اعتبار و اصالت معرفت عقلی است. یعنی چه؟ یعنی عقل انسان قادر است حقایق این عالم را کشف کند و " معرفت عقلی " معرفتی اصیل و قابل اعتماد و استناد است و بی اعتبار نیست. خیلی از مکتبها چنین اعتباری را برای عقل، قائل نیستند. حال ببینیم آیا ما از مدارک اسلامی اینقدر می توانیم برای عقل اعتبار و حیثیت قائل باشیم که لااقل معرفت عقلی قابل اعتماد است؟


اتفاقاً یک حمایت فوق العاده ای از عقل را در متون اسلام می بینیم و در هیچ دینی از ادیان دنیا به اندازه اسلام از عقل یعنی از حجیت عقل و از سندیت و اعتبار عقل حمایت نشده است. شما اسلام را با مسیحیت مقایسه کنید. مسیحیت در قلمرو ایمان، برای عقل، حق مداخله قائل نیست. می گوید آنجائی که انسان باید به چیزی ایمان بیاورد، حق ندارد فکر کند، فکر مال عقل است و عقل در این نوع مسائل حق مداخله ندارد. آنچه را که باید به آن ایمان داشت، نباید درباره آن فکر کرد و نباید اجازه فکر کردن و چون و چرا کردن به عقل داد. وظیفه یک مؤمن، مخصوصاً وظیفه یک کشیش و حافظان ایمان مردم این است که جلوی هجوم فکر و استدلال و عقل را به حوزه ایمان بگیرند. اصلاً تعلیمات مسیحی بر همین اساس است.

در اسلام، قضیه درست برعکس است. در اصول دین اسلام، جز عقل هیچ چیز دیگری حق مداخله ندارد، یعنی اگر از شما بپرسند که یکی از اصول دین شما چیست، می گوئید " توحید "؛ وجود خدای یگانه، اگر دوباره بپرسند به چه دلیل به خدا ایمان آورده اید (شما باید دلیل عقلی بیاورید)، اسلام جز از راه عقل از شما قبول نمی کند. اگر بگوئید من خودم قبول دارم که خدا یگانه است، دلیلی هم ندارم، تو چه کار داری؟ " خذ الغایات و اترک المبادی " تو نتیجه را بگیر، به مقدمه چه کار داری؟ من از قول مادر بزرگم یقین پیدا کرده ام، بالاخره به یک حقیقتی یقین پیدا کرده ام، ولو از قول مادربزرگم باشد، ولو خواب دیده باشم! اسلام می گوید نه، ولو به وجود خدای یگانه اعتقاد داشته باشی ولی آن اعتقادی که ریشه اش خواب دیدن است، ریشه اش تقلید از پدر و مادر یا تأثیر محیط است، مورد قبول نیست. جز تحقیقی که عقل تو با دلیل و برهان مطلب را دریافت کرده باشد، هیچ چیز دیگر را ما قبول نداریم.

اصول ایمان مسیحیت، منطقه ای ممنوع برای ورود عقل است و وظیفه یک مؤمن (مسیحی) حفظ این منطقه از هجوم قوای عقلی و فکری است، ولی (اصول) ایمان در اسلام، منطقه ای است که در قرق عقل است و غیر از عقل هیچ قدرت دیگری حق مداخله در این منطقه را ندارد. در اسلام و در متون اسلامی سخنانی فوق العاده بلند و عجیب درباره عقل گفته شده است. اولاً خود قرآن دائماً دم از تعقل می زند. گذشته، از این، در اخبار و احادیث ما آنقدر برای عقل، اصالت و اهمیت قائل شده اند که وقتی شما کتابهای حدیث را باز کنید اولین بابی که می بینید، " کتاب العقل " است. مثلاً اگر سراغ " اصول کافی " بروید اصول کافی تمام ابواب حدیثی ما را دارد اولین بابی که با باز کردن این کتاب می بینید، کتاب العقل است. در این " کتاب العقل "، احادیث شیعه از اول تا به آخر به حمایت از عقل برخاسته است.

موسی بن جعفر سلام الله علیه تعبیری فوق العاده عجیب دارد، می فرماید: خدا دو حجت دارد، دو پیغمبر دارد: یک پیغمبر درونی که عقل انسان است و یک پیغمبر بیرونی که همان پیغمبرانی هستند که انسانند و مردم را دعوت کرده اند. خدا دارای دو حجت است و این دو حجت مکمل یکدیگر هستند، یعنی اگر عقل باشد و انبیاء نباشند، بشر به تنهایی راه سعادت خود را نمی تواند طی کند و اگر انبیاء باشند و عقل نباشد، باز انسان راه سعادت خود را (نمی پیماید). " عقل " و " نبی " هر دو با یکدیگر یک کار را انجام می دهند. دیگر از این بالاتر در حمایت عقل نمی شود گفت. تعبیراتی از این قبیل که شاید خیلی شنیده باشید، زیاد داریم: " خواب عاقل از عبادت جاهل بالاتر است "، " خوردن عاقل از روزه گرفتن جاهل بالاتر است "، " سکوت و سکون عاقل از حرکت کردن جاهل بالاتر است " و " خدا هیچ پیغمبری را مبعوث نکرد، مگر آنکه اول عقل آن پیغمبر را به حد کمال رساند، به طوری که عقل او از عقل همه امتش کاملتر بود ". ما حضرت رسول (ص) را " عقل کل " می نامیم. این با ذوق مسیحیت هرگز جور درنمی آید، چون اصلاً (در مسیحیت) عقل با دین دو حساب جداگانه دارند ولی ما پیغمبر را " عقل کل " می نامیم و می دانیم. بنابراین، مسئله اصالت عقل در شناخت و حجیت آن، به این معنا که عقل می تواند به معرفت راستین دست یابد قطعاً مورد تأیید اسلام است

طهور دانش.



برچسب ها: عقل ، معرفت عقلی ، اسلام ، مسیحیت ،

BHW
جمعه 25 فروردین 1396 08:50 ق.ظ
What's up friends, good piece of writing and good urging commented here,
I am truly enjoying by these.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر